Borsada satış yöntemiyle halka arz: .HE kodlu paylara nasıl talep girilir?
Küçük ve orta büyüklükteki ilk halka arzlar artık borsanın birincil piyasasında yapılıyor. Bu yöntemde talep, normal bir hisse emri gibi girilir; ama arka planda işleyen kurallar farklıdır.
Neden bu kadar yaygınlaştı?
SPK, 19.09.2024 tarihli i-SPK.128.23 sayılı ilke kararıyla, halka arz edilen payların piyasa değeri 750 milyon TL ve altında olan ilk halka arzlarda borsada satış yönteminin kullanılmasını zorunlu tuttu. Karar, önceki 2023 tarihli ilke kararını yürürlükten kaldırdı. Sonuç olarak Borsa İstanbul'da yapılan halka arzların önemli bir kısmı bu yöntemle gerçekleşiyor.
Borsada satış yönteminin esaslarını SPK değil, Satış Tebliği'nin verdiği yetkiyle Borsa İstanbul belirler. Bu nedenle bu arzlarda dağıtımın nasıl yapılacağı, Borsa İstanbul düzenlemeleri çerçevesinde izahnamede ve satış duyurusunda gösterilir.
Yöntemin kendisi yeni değil. Benim ilk katıldığım halka arz olan Esenboğa Elektrik'in payları da Ekim 2020'de Borsa İstanbul birincil piyasasında satılmış, 24 milyon lot yaklaşık 249 bin yatırımcıya eşit dağıtılmıştı. Değişen, 2024'ten itibaren belirli büyüklüğün altındaki arzlar için bu yöntemin zorunlu hâle gelmesi oldu.
Birincil piyasa ve .HE kodu
Borsada ilk kez halka arz edilen şirketlerin satışı, Borsa İstanbul'un birincil piyasa adını verdiği, normal işlemlerden ayrı bir sırada yapılır. Bu sıranın işlem kodu şirket kodunun sonuna ".HE" eklenerek oluşturulur. Örneğin bir şirketin ikincil piyasa kodu ABCDE.E olacaksa, halka arz sırasında ABCDE.HE kodu kullanılır. KAP'taki Borsa İstanbul duyurularında her iki kod da açıkça yazılır.
Yatırımcı açısından en önemli pratik sonuç şudur: talebinizi aracı kurumunuzun halka arz menüsünden değil, normal hisse alım ekranından, .HE kodunu arayarak girersiniz. Bu kodu aradığınızda bulamıyorsanız ya talep saatleri henüz başlamamıştır ya da kurumunuz birincil piyasa işlemlerini desteklemiyordur.
Sabit fiyatla talep toplama ve satış
Uygulamada en sık kullanılan şekil "Borsa Birincil Piyasa'da Sabit Fiyatla Talep Toplama ve Satış Yöntemi"dir. Bu yöntemde:
- Fiyat sabittir; emirler duyurulan halka arz fiyatından verilir.
- Talepler duyuruda belirtilen günlerde ve birincil piyasa seans saatlerinde toplanır.
- Talep süresi bitince emirler, duyurudaki dağıtım esaslarına göre (çoğunlukla tamamen eşit dağıtım) değerlendirilir.
- Dağıtıma girmeyen kısmın bedeli hesabınızda serbest kalır.
Borsa İstanbul, birincil piyasadaki seans akışında zaman zaman değişiklik yapıyor; örneğin 2025'te .HE sıralarının seans akışına ilişkin bir duyuru yayımladı. Bu yüzden saatler için eski bir alışkanlığa değil, ilgili halka arzın duyurusuna bakın.
Dağıtım nasıl yapılıyor?
Borsada satış yöntemiyle yapılan ilk halka arzların büyük çoğunluğunda satışa sunulan paylar herhangi bir yatırımcı grubuna ayrılmadan tamamen eşit dağıtılır. Yani katılan herkes, belirli bir eşiğe kadar talebi oranında, eşiğin üzerinde talep edenler ise aynı miktarda pay alır. Eşit dağıtımın adım adım nasıl hesaplandığını bu rehberde bir örnekle gösterdik.
Bir halka arzın sonuçlarına bakarken "katılımcı başına azami lot" ifadesini görürsünüz. Bu sayı, eşiğin üzerinde talep eden herkesin aldığı miktardır.
Emir girerken sık yapılan hatalar
| Hata | Sonucu |
|---|---|
| Yanlış kod (.E yerine .HE aramamak) | Payı bulamazsınız veya ikincil piyasa açıldığında yanlış zamanda emir girersiniz. |
| Seans saati dışında emir girmek | Kurumunuz emri bekletebilir veya reddedebilir. Duyurudaki saatleri kontrol edin. |
| Farklı fiyattan emir vermek | Sabit fiyatlı arzda farklı fiyatlı emir kabul edilmez. |
| Hesapta yeterli bakiye bulundurmamak | Emir girilemez veya talep ettiğinizden az lotluk emir oluşur. |
| Aynı gün birden fazla emir girmek | Kurumun ve duyurunun kurallarına göre emirleriniz birleştirilebilir veya yalnızca biri dikkate alınabilir; fazladan emir avantaj sağlamaz. |
Talep toplamalı arzlardan farkı
750 milyon TL'nin üzerindeki arzlarda borsa dışında talep toplama yöntemi kullanılabilir ve bu durumda katılım yalnızca konsorsiyum üyesi kurumlardan yapılabilir. Ayrıca bu arzlarda yatırımcı grupları (bireysel, yüksek başvurulu, kurumsal) ayrı ayrı tanımlanır. Borsada satışta ise genellikle tek bir havuz vardır. İki yöntemin karşılaştırmasını katılım rehberinde bir tablo hâlinde bulabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Borsada satış yönteminde hangi aracı kurumdan katılabilirim?
Borsa İstanbul pay piyasası üyesi olan ve birincil piyasa işlemlerine aracılık eden kurumlardan katılabilirsiniz. Konsorsiyum üyesi olma şartı aranmaz; yine de kurumunuzun bu işlemleri desteklediğini kontrol edin.
Emri hangi fiyattan vermeliyim?
Sabit fiyatla talep toplama ve satış yönteminde emir, duyurulan halka arz fiyatından verilir. Fiyat aralığı kullanılan bir arzda ise duyurudaki kurallara uymanız gerekir.
Emrim gerçekleşti görünüyor, lotlar ne zaman hesabıma geçer?
Birincil piyasada emirler dağıtım esaslarına göre değerlendirilir; kesin dağıtım sonucu talep süresi bittikten sonra belli olur. Payların ikincil piyasada işlem görmeye başlama tarihi Borsa İstanbul tarafından ayrıca duyurulur.
Yatırım tavsiyesi değildir. Bu yazı halka arz sürecini ve mevzuatı anlamanıza yardımcı olmak için hazırlandı. Herhangi bir şirketin payını alma veya satma önerisi içermez. Kurallar değişebileceğinden her halka arzda ilgili izahnameyi ve KAP duyurularını kontrol edin.